కరవు వచ్చిన తర్వాత పరిహారమే పాలనా?

తెలంగాణలో వానాకాలం ముగిసింది. కానీ రైతాంగానికి అసలు పరీక్ష ఇప్పుడే మొదలైంది. రాష్ట్రంలో ఈసారి సాధారణం కంటే సుమారు 17 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైందని ప్రభుత్వం వెల్లడించింది. సుమారు 235 మండలాల్లో తీవ్ర వర్షాభావం, కరవు పరిస్థితులు నెలకొన్నట్లు కేబినెట్‌ గుర్తించింది. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో ఏర్పడిన పరిస్థితులపై అఖిలపక్ష సమావేశం నిర్వహించడం, కేబినెట్‌ సబ్‌కమిటీతో నష్టం అంచనా వేయించడం, కేంద్రాన్ని ఆర్థిక సాయం కోరడం వంటి నిర్ణయాలు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.

ఇవి అవసరమైన చర్యలే. అయితే అసలు ప్రశ్న వేరే ఉంది. కరవు వచ్చిన తర్వాత పరిహారం అందించడం మాత్రమే ప్రభుత్వ బాధ్యతా? లేక కరవు ప్రభావం మరింత తీవ్రమయ్యేలోపే నష్టాన్ని తగ్గించే కార్యాచరణ చేపట్టడమే సమర్థ పాలనా?

వర్షపాతం లోటు అనేది కేవలం వర్షం తగ్గిందనే గణాంకం కాదు. దాని వెనుక రైతు పంట, పశువులకు మేత, తాగునీరు, సాగునీరు, భూగర్భజలాలు, విద్యుత్‌ వినియోగం, గ్రామీణ ఉపాధి వంటి అనేక అంశాలు ఉన్నాయి. అందువల్ల కరవును ఒక శాఖ సమస్యగా చూడటం సరైంది కాదు. వ్యవసాయం, నీటిపారుదల, పంచాయతీరాజ్‌, గ్రామీణాభివృద్ధి, విద్యుత్‌, పౌరసరఫరాలు, రెవెన్యూ శాఖలు కలిసి పనిచేసే సమగ్ర ప్రణాళిక అవసరం.

ప్రభుత్వం వెల్లడించిన మరో గణాంకం కూడా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. సాధారణంగా రోజువారీ విద్యుత్‌ వినియోగం సుమారు 15 వేల మెగావాట్లుగా ఉండగా, ఈ సీజన్‌లో గరిష్ఠ డిమాండ్‌ 19,892 మెగావాట్లకు చేరింది. భవిష్యత్‌ అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని 7,800 మెగావాట్ల కొత్త విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి, నిల్వ సామర్థ్య ప్రాజెక్టులకు కేబినెట్‌ ఆమోదం తెలిపింది.

ఇది కరవు ప్రభావం ఒక్క వ్యవసాయ రంగానికే పరిమితం కాదని సూచిస్తోంది. వర్షాభావం, ఉష్ణోగ్రతలు, సాగునీటి అవసరం, తాగునీటి డిమాండ్‌, విద్యుత్‌ వినియోగం — ఇవన్నీ పరస్పరం అనుసంధానమైన అంశాలు. కాబట్టి భవిష్యత్‌ కరవు నిర్వహణలో నీరు–విద్యుత్‌–వ్యవసాయం సమన్వయ ప్రణాళిక కీలకం.

ఇక రైతు ముందున్న తక్షణ సమస్య ధాన్యం కొనుగోలు. ఈ ఖరీఫ్‌లో సుమారు 65 లక్షల మెట్రిక్‌ టన్నుల ధాన్యాన్ని కొనుగోలు చేయాల్సి ఉంటుందని పౌరసరఫరాల శాఖ అంచనా వేసింది. అక్టోబర్‌ నుంచి కొనుగోలు కేంద్రాలను ప్రారంభించేందుకు ఏర్పాట్లు చేశారు.

కరవు పరిస్థితుల మధ్య పంట దిగుబడులు ప్రాంతాన్నిబట్టి మారే అవకాశం ఉన్న నేపథ్యంలో కొనుగోలు కేంద్రాల్లో తూకం, తేమ శాతం, రవాణా, నిల్వ, చెల్లింపులు సజావుగా జరిగేలా పర్యవేక్షణ అవసరం. కేంద్రం వద్ద రైతు గంటల తరబడి వేచి ఉండటం, తేమ పేరుతో తిరస్కరణ, చెల్లింపుల్లో జాప్యం వంటి సమస్యలు రాకుండా ముందుగానే నియంత్రణ వ్యవస్థ ఉండాలి.

అలాగే కరవు ప్రభావాన్ని కేవలం పంట నష్టంతో కొలవడం సరిపోదు. గ్రామాల వారీగా తాగునీటి లభ్యత, చెరువుల్లో నీటి మట్టాలు, బోర్ల పరిస్థితి, పశువులకు మేత, ఉపాధి అవకాశాలు వంటి అంశాలపై కూడా ప్రభుత్వం డేటా ఆధారిత అంచనా వేయాలి. ఏ మండలానికి ఎంత నష్టం? ఏ గ్రామానికి ఏ తక్షణ సహాయం అవసరం? ఎక్కడ ట్యాంకర్ల అవసరం ఉంది? ఎక్కడ పశుగ్రాసం అవసరం? ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు స్పష్టంగా ఉండాలి.

కేంద్ర సాయం కోరడం ప్రభుత్వ హక్కు. రాష్ట్రానికి అవసరమైన ఆర్థిక సహాయం కేంద్రం నుంచి రావాలి. అయితే కేంద్ర సాయం కోసం ఎదురుచూస్తూ రాష్ట్ర స్థాయి తక్షణ చర్యలు ఆలస్యం కాకూడదు. కేంద్ర నిధులు వచ్చిన తర్వాత చర్యలు కాదు; రాష్ట్ర యంత్రాంగం ముందుగానే సిద్ధంగా ఉండాలి.

ఇక్కడే ముందస్తు కరవు నిర్వహణ ప్రణాళిక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటుంది. వర్షపాతం లోటు ఒక నిర్దిష్ట స్థాయికి చేరగానే ఆటోమేటిక్‌గా అమలయ్యే మండల స్థాయి కరవు కార్యాచరణ ప్రణాళిక ఉండాలి. పంటల ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళిక, నీటి వినియోగ నియంత్రణ, పశుగ్రాస నిల్వ, తాగునీటి సరఫరా, ఉపాధి కల్పన, రైతులకు సలహాలు — ఇవన్నీ ముందుగానే సిద్ధం కావాలి.

కరవు అనేది ప్రతి ఏడాది ఒకే రూపంలో రాదు. ఒకసారి వర్షం ఆలస్యమవుతుంది. మరోసారి వర్షం అసమానంగా పడుతుంది. ఇంకోసారి అధిక ఉష్ణోగ్రతలు పంటలను దెబ్బతీస్తాయి. కాబట్టి “కరవు ప్రకటించాలా?” అనే ప్రశ్నకంటే “కరవు ప్రభావాన్ని ఎలా తగ్గించాలి?” అనే ప్రశ్నకు ప్రభుత్వ యంత్రాంగం సిద్ధంగా ఉండాలి.

ఇప్పుడు ప్రభుత్వం చేపట్టనున్న అఖిలపక్ష సమావేశం, రైతు సంఘాలు–నిపుణులతో సంప్రదింపులు, కేబినెట్‌ సబ్‌కమిటీ నివేదిక ముఖ్యమైనవి. కానీ సమావేశాలు, నివేదికలు, ప్రకటనలతో పని పూర్తికాదు. వాటి ఆధారంగా కాలపరిమితితో కూడిన కార్యాచరణ ప్రణాళిక బయటకు రావాలి. ప్రతి శాఖకు బాధ్యత, ప్రతి జిల్లాకు లక్ష్యం, ప్రతి మండలానికి ప్రాధాన్యత, ప్రతి చర్యకు గడువు స్పష్టంగా ఉండాలి.

ప్రజలకు కావాల్సింది కరవు వచ్చిన తర్వాత ప్రకటించే భారీ ప్యాకేజీల కంటే కరవు రాకముందే నష్టాన్ని తగ్గించే వ్యవస్థ. రైతు నష్టపోయిన తర్వాత పరిహారం ఇవ్వడం అవసరం. కానీ రైతు నష్టపోకుండా ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవడం మరింత అవసరం.

కరవు ప్రకృతి వైపరీత్యం కావచ్చు. కానీ కరవు ప్రభావం ఎంత తీవ్రంగా మారుతుందనేది పాలనా సామర్థ్యంపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది.

అందుకే ఇప్పుడు తెలంగాణ ముందున్న అసలు పరీక్ష —
“కరవు వచ్చిందా?” అన్నది కాదు.
“కరవు వస్తుందని తెలిసిన తర్వాత ప్రభుత్వం ఎంత ముందుగా సిద్ధమైంది?” అన్నదే.

అదే సమర్థ పాలనకు అసలు కొలమానం.
____________________
వనం రామకృష్ణ ,
9440724576 ,
మేడ్చల్ జిల్లా ప్రతినిధి,
లోకల్ గైడ్ దినపత్రిక మరియు మీడియా.