మచ్చలేని మహానాయకుడు.. బాపూజీకి అక్షర నివాళి

రాజకీయాల్లో పదవి ఒక బాధ్యతా? లేక అధికారాన్ని అనుభవించే అవకాశమా? ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజలే యజమానులా? లేక ఎన్నికల తర్వాత అధికారం మరొకరి చేతుల్లోకి వెళ్లిపోతుందా? ఈ ప్రశ్నలు నేటి ప్రజాజీవితాన్ని పరిశీలిస్తున్న ప్రతి ఒక్కరినీ ఆలోచింపజేస్తున్నాయి.

ఇలాంటి సమయంలో పదవిని లక్ష్యంగా కాకుండా ప్రజల ఆకాంక్షలను తన రాజకీయ జీవితానికి కేంద్రంగా చేసుకున్న మహనీయుడు ఆచార్య కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ. సెప్టెంబర్ 21 ఆయన వర్ధంతి. ఆయనను స్మరించుకోవడం ఒక వ్యక్తికి నివాళి అర్పించడం మాత్రమే కాదు.. ప్రజాజీవితంలో విలువలకు ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని గుర్తుచేసుకోవడం.

తెలంగాణ చరిత్రలో బాపూజీ పేరు పోరాటం, త్యాగం, స్వాభిమానం, సేవ అనే నాలుగు పదాలతో విడదీయలేనంతగా ముడిపడి ఉంది.

నిరంకుశ పాలనను ప్రశ్నించిన ధైర్యం

1915లో ఆదిలాబాద్ జిల్లా వాంకిడిలో జన్మించిన కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ యువకుడిగానే సామాజిక, రాజకీయ పరిణామాలపై స్పందించారు. నిజాం పాలనలో ప్రజలు ఎదుర్కొన్న అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా సాగిన పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. జైలు జీవితం కూడా అనుభవించారు.

న్యాయవాదిగా పనిచేసిన ఆయనకు వృత్తి కేవలం ఆర్థిక జీవనోపాధి కాదు. పేదలు, బలహీన వర్గాలకు న్యాయ సహాయం అందించడం ద్వారా న్యాయం సామాన్యుడికి అందుబాటులో ఉండాలనే భావనను ఆచరణలో చూపించారు.

ఆ రోజుల్లో అధికారాన్ని ప్రశ్నించడం ఎంతటి సాహసమో చరిత్ర చెబుతుంది. ఆ సాహసాన్ని తన జీవితంలో భాగంగా చేసుకున్న వారిలో బాపూజీ ఒకరు.

పదవిని త్యాగం చేసిన రాజకీయ నాయకుడు

స్వాతంత్ర్యానంతరం రాజకీయాల్లోకి వచ్చిన బాపూజీ శాసనసభ్యుడిగా, మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. అయితే పదవి ఆయనకు అంతిమ గమ్యం కాలేదు.

ప్రత్యేక తెలంగాణ ఆకాంక్షకు మద్దతుగా మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేయడం ఆయన రాజకీయ ప్రస్థానంలో ప్రత్యేక ఘట్టంగా నిలిచింది. పదవి చేతిలో ఉన్నప్పుడు దానిని కాపాడుకోవడం సులభం. కానీ ఒక రాజకీయ లక్ష్యం కోసం పదవినే వదులుకోవడం మరో విషయం.

అందుకే బాపూజీ రాజకీయ జీవితం నేటికీ చర్చకు వస్తోంది. ప్రజా ఆకాంక్ష, వ్యక్తిగత రాజకీయ భవిష్యత్తు మధ్య సంఘర్షణ వచ్చినప్పుడు ఒక నాయకుడు ఏది ఎంచుకోవాలి అనే ప్రశ్నకు ఆయన జీవితం ఒక చారిత్రక ఉదాహరణగా నిలిచింది.

సహకార స్ఫూర్తికి పెద్దపీట

రైతులు, చేనేత కార్మికులు, గ్రామీణ ప్రజలు తమ ఆర్థిక జీవితంపై తామే నియంత్రణ సాధించాలనే ఆలోచనకు బాపూజీ ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. సహకార రంగం ద్వారా సామాన్య ప్రజలు సంఘటితంగా ముందుకు వెళ్లాలని ప్రోత్సహించారు.

ముఖ్యంగా చేనేత రంగంలో సహకార వ్యవస్థకు ఆయన అందించిన సేవ ప్రస్తావించదగినది. ఒక వ్యక్తి ఎదగడం కంటే ఒక సమూహం ఆర్థికంగా బలపడటం ముఖ్యమనే ఆలోచనలో ఆయన సామాజిక దృక్పథం కనిపిస్తుంది.

ఉద్యమం వయసును చూడదు

1969 తొలి తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న బాపూజీ, దశాబ్దాల తరువాత మలి దశ తెలంగాణ ఉద్యమంలోనూ తన మద్దతును కొనసాగించారు. వయసు పెరిగినా ఉద్యమ ఆకాంక్ష పట్ల ఆయన నిబద్ధత తగ్గలేదు.

హైదరాబాద్‌లోని ఆయన నివాసం ‘జలదృశ్యం’ తెలంగాణ ఉద్యమ కార్యకలాపాలకు వేదికగా నిలిచింది. ఢిల్లీలోనూ తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన కోసం నిరసన కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు.

ఇది ఒక ముఖ్యమైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది. ఉద్యమానికి శరీర వయసు కాదు.. ఆలోచనపై ఉన్న నమ్మకం, ప్రజల పట్ల ఉన్న బాధ్యతే ప్రధాన బలం.

విగ్రహాలు సరిపోతాయా?

రాష్ట్ర ఆవిర్భావం తరువాత బాపూజీ పేరుతో పలు స్మారక కార్యక్రమాలు, సంస్థలు, విగ్రహాలు ఏర్పడ్డాయి. జయంతి, వర్ధంతి సందర్భాల్లో నివాళులు అర్పించడం కొనసాగుతోంది.

కానీ అసలు ప్రశ్న ఇక్కడే మొదలవుతుంది.

బాపూజీకి విగ్రహం ఏర్పాటు చేశామా? లేక ఆయన విలువలను ప్రజాజీవితంలో నిలబెట్టామా?

నివాళి సభలో ఆయనను పొగడటం సులభం. ఆయన పాటించిన విలువలను ఆచరించడం కష్టం.

పదవిని ప్రజాసేవగా చూడటం.. అధికారాన్ని బాధ్యతగా భావించడం.. బలహీనుల పక్షాన నిలవడం.. స్వార్థ ప్రయోజనాల కంటే ప్రజా ప్రయోజనాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం.. ఇవే బాపూజీ జీవితానికి అసలైన స్మారకాలు.

నేటి తరానికి అవసరమైన బాపూజీ

నేటి రాజకీయ, సామాజిక జీవితంలో బాపూజీని స్మరించుకోవాల్సిన అవసరం ఎందుకు వచ్చింది? కారణం స్పష్టమే. ప్రజాస్వామ్యం కేవలం ఎన్నికలతో పూర్తికాదు. ఎన్నికల తర్వాత కూడా ప్రజల పట్ల జవాబుదారీతనం ఉండాలి.

త్యాగం — పదవి శాశ్వతం కాదనే స్పృహ.

నిజాయితీ — ప్రజా జీవితంలో విశ్వసనీయతకు పునాది.

సేవ — అధికారం ప్రజల కోసం వినియోగించాల్సిన బాధ్యత.

స్వాభిమానం — ప్రజల హక్కులు, ప్రాంతీయ ఆకాంక్షల కోసం ప్రజాస్వామ్య పద్ధతుల్లో నిలబడే ధైర్యం.

పట్టుదల — లక్ష్యం కోసం వయసును, కష్టాలను లెక్కచేయని నిబద్ధత.

ఇవే బాపూజీ జీవితం నుంచి కనిపించే ప్రధాన పాఠాలు.

నిజమైన నివాళి ఏది?

కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీని ఒక రాజకీయ నాయకుడిగా మాత్రమే గుర్తుంచుకోవడం ఆయన ప్రస్థానాన్ని చిన్నచూపు చూడటమే. ఆయన జీవితం ఒక సామాజిక సందేశం. అధికారం వచ్చినా విలువలను కోల్పోకూడదని, ప్రజల కోసం పోరాడే హక్కు వయసుతో ముగియదని, పదవి కంటే ప్రజల విశ్వాసమే ముఖ్యమని ఆయన ప్రస్థానం గుర్తుచేస్తుంది.

సెప్టెంబర్ 21న ఆయన వర్ధంతి సందర్భంగా పూలమాలలు వేసి నివాళులు అర్పించడం అవసరమే. కానీ అంతకంటే అవసరమైనది ఆయన చూపిన విలువలను మన ప్రజాజీవితంలో ఎంతవరకు నిలబెట్టగలిగామనే ప్రశ్న వేసుకోవడం.

బాపూజీకి నిజమైన నివాళి విగ్రహానికి పూలమాల కాదు.. ప్రజాస్వామ్యానికి విలువలు, రాజకీయాలకు నిజాయితీ, ప్రజాసేవకు నిబద్ధతను తిరిగి తీసుకురావాలనే సంకల్పం.

తెలంగాణ స్వాభిమానం, సామాజిక న్యాయం, సహకార స్ఫూర్తి, ప్రజా సంక్షేమం కోసం ఆయన కలలు కన్న విలువలు తరతరాలకు చేరాలి.

ఓ బాపూజీ..
మీ పోరాటానికి వందనం..
మీ త్యాగానికి వందనం..
మీ నిజాయితీకి వందనం..
మీ విలువలను నిలబెట్టే ప్రతి ప్రయత్నానికీ ఇదే మా అక్షర నివాళి.

వనం రామకృష్ణ,
మేడ్చల్ జిల్లా ప్రతినిధి,
లోకల్ గైడ్ తెలుగు దినపత్రిక & మీడియా.